Czym są masy czynne w akumulatorze?

Opad mas czynnych w akumulatorze – przyczyny i skutki

Jedną z najpoważniejszych awarii akumulatora jest opad mas czynnych – proces, który objawia się zmętnieniem elektrolitu, a w skrajnych przypadkach jego ściemnieniem do koloru brunatnego lub czarnego. Fachowo taki stan bywa nazywany „zupą”. Aby sprawdzić, czy doszło do opadu mas, można energicznie wstrząsnąć akumulatorem lub obejrzeć elektrolit po kilku godzinach ładowania prądem o średniej wartości.

Akumulator składa się z szeregu cienkich (ok. 1 mm) płyt ołowianych w formie kratki. Kratki te wypełnione są tzw. masą czynną – substancją magazynującą energię elektryczną. Na płytach dodatnich masa czynna zbudowana jest głównie z tlenku ołowiu, a na płytach ujemnych – z drobno sproszkowanego ołowiu. Utrata tej masy powoduje spadek pojemności i zdolności rozruchowej akumulatora. Gdy proces jest zaawansowany, bateria nadaje się jedynie do wymiany.

Po takim incydencie warto sprawdzić parametry układu ładowania – zwłaszcza działanie regulatora napięcia – aby nowy akumulator nie uległ zniszczeniu w ten sam sposób.

Główne przyczyny opadu mas czynnych

1. Przeładowanie akumulatora
Najczęstszą przyczyną jest uszkodzony regulator napięcia, który doprowadza zbyt wysokie napięcie (powyżej 14,5 V). Prowadzi to do:

• zbyt dużego prądu ładowania,

• nadmiernego gazowania elektrolitu w wyniku elektrolizy wody.

Wysokie napięcie (nawet 17–18 V) powoduje wzrost temperatury elektrolitu, a powstające pęcherzyki gazu rozrywają delikatną strukturę masy czynnej. Zwiększona gęstość elektrolitu dodatkowo przyspiesza korozję płyt i rozpuszczanie elementów ołowianych.

2. Eksploatacja przy niskim poziomie naładowania
Podczas rozładowania akumulatora masa czynna przekształca się w siarczan ołowiu. Związek ten ma dużo większą objętość – nawet 1,7–2,6 razy większą niż substancje z płyt – co prowadzi do pękania i odrywania fragmentów masy. Głębokie rozładowania szczególnie przyspieszają ten proces.

Podczas ładowania takiego akumulatora należy stosować mały prąd, aby uniknąć nadmiernego gazowania i dalszych uszkodzeń. Uruchamianie silnika z częściowo rozładowanego akumulatora (np. 50%) powoduje silne obciążenie, jakby używać za małej baterii do dużego silnika – to skraca jego żywotność.

Jak zapobiegać uszkodzeniom?

• Regularnie kontroluj napięcie ładowania – nie powinno przekraczać 14,4–14,5 V.

• Unikaj głębokich rozładowań – doładowuj akumulator, gdy poziom spada do 12,4 V lub niżej.

• Sprawdzaj stan elektrolitu i dbaj o jego prawidłowy poziom.

• W przypadku długiego postoju pojazdu odłącz akumulator lub używaj inteligentnej ładowarki podtrzymującej.

Dbanie o właściwe warunki eksploatacji i ładowania znacząco przedłuża żywotność akumulatora i chroni przed kosztowną wymianą.

Źródło: forumsamochodowe.pl – czym są masy czynne w akumulatorze